X
تبلیغات
گردشگری - راه ابریشم
گردشگری

صنایع ابریشم از دیر باز درجیات و زندگی ملتها جایگاه مهمی را اشغال کرده و ابریشم و ادویه که از خاور دور آورده میشده برای دنیای غرب در روابط بین المللی نقش مهمی را ایفا نموده است . ابریشم هم چنین باعث شناخته شدن فرهنگ شرق از طرف غرب گریده است . انتقال ابریشم و ادویه شرق توسط کاروانها به غرب باعث ایجاد راههای تجاری از چین تا اروپا گردیده است . در قرون وسطی کاروانهای تجاری از شهر اکسیان چین فطی به جرکت درآمده به شهر کاشگار ازبکستان می آمده اند . در این مکان راه به دو مسیر تبدیل میشده است . یک راه از طریق افعانستان به سواحل دریای خزر می آمده و راه دیگر بعد از قطع کوههای قره قوروم از ایران عبور کرده و به آناتولی میرسیده است . و سپس از آناتولی یا از راههای آبی و یا از طریق زمینی به اروپا میرفته است . در این حرکت تجاری که از شرق به غرب کشیده شده بود از راههائیکه از قرون قبل از آن ایجاد شده بود استفاده شده است . ابریشم , چینی , کاغذ , ادویه , سنگهای تزئینی و با ارزش بصورت وسیع از شرق به غرب انتقال میشد و در کنار این تجارت که با طی هزاران کیلومتر صورت میگرفته باعث تبادل فرهنگ بین قاره ها هم میشده است . و این راه تجاری بمرور زمان نام جاده ابریشم را بخود گرفته است .
جاده ابریشم علاوه بر اینکه به عنوان یک راه تجاری آسیا را به اروپا متصل می ساخته به فرهنگها , ادیان و نژادها که از او هزار سال به بعد در منطقه مرسوم بوده اند .غذای فرهنگی و تاریخی ارائه نموده است . جمهوریهای ترک نشین آسیای میانه بعد از آنکه استقلال خود را بدست آوردند تجدید حیات , جاده ابریشم هم به عنوان یک راه تجاری و هم به سبب ارزش تاریخی و فرهنگی در دستور کار قرار گرفته و در این رابطه فعالیت جهت بازسازی بقایای بنا های بجا مانده و بلا استفاده در مسیر راه مذکور آغاز شده است .



جاده های ابریشم آناتولی :

آناتولی به جهت موقعیت جغرافیایی خود از اعصار قدیم علاوه بر اینکه شاهد ظهور و توسعه تمدنهای بزرگ در این منطقه بوده به عنوان یک پل ارتباطی بین شرق و غرب نیز نقش مهمی ایفا نموده است . در نتیجه راههای فرعی بسیاری مثل راه سلطان ( قرن ششم قبل از میلاد ) راههای دوران روم باستان (قرن دوم قبل از میلاد ) در مسیرهای مختلف آناتولی را احاطه کرده است . انتقال ابریشم و ادویه و محصولات دیگر شرق توسط کاروانها به غرب موجب تشکیل راه طویل تجاری بنام جاده ابریسم شده که چین را به اروپا متصل ساخته است . در این بین راههای ابریسم علاوه بر ایفای نقش مهم در انتقال محصولات شرق به غرب صدها سال امکان تبادل فرهنگ بین شرق و غرب را نیز فراهم نموده است .


آناتولی , یکی ازچهار راههای مهم جاده ابریشم را تشکیل میداده است . جاده های ابریشم در قرون وسطی از چین شروع و پس از عبور از گذرگاههای بسیار در آسیای میانه وارد آناتولی شده و از طریق منطقه تراکیا به اروپا متصل شده است . جاده ابریشم علاوه بر راههای زمینی از طریث بنادری چون افس و میلت در ساحل دریای اژه , بندرهای طه ابوزان و سینوپ در دریای سیاه و آلانیا و آنتالیا در دریای مدیترانه به اروپا راه پیدا کرده است .

راههای ابریشم در آناتولی :


در شمال : طه ابوزان , گوموش خانه , ارفروم , سیواس , توکات , آماسیا , کاستامونو , آراپازاری , ایزمیت , استانبول , ادیرنه

در جنوب : ماردین , دیاربکر , آدی یامان , مالاتیا , قهرمان ماراش , قیصریه , نوشهیر , آکسارای , قرنیه , ایسپارتا , آنتالیا , دنیزلی .

هم چنین گفته می شود از گذرگاههائی مثل : ارفروم , مالاتیا , قیصریه , آنکارا , بیله جیک , بورسا , ایزنیک , ایزمیت , استانبول نیز استافده شده است . در این میان امتداد گذرگاه آنتالید - ارفروم که از اتصال سیواس به قیصریه درگذرگاه شمال و جنوب بوجود آمده آناتولی را به ایران و ترکمنستان متصل می سازد

و اما راههای آبی جاده ابریشم در ترکیه :
 

در دریای سیاه : از شمال از راه با توم , طرابوزان , سامسون , سینوپ , استانبول , بورسا , گلی بولو , و نه دیک عبور نموده است .

در دریای مدیترانه : از طریق سوریه آنتاکیا , آنتالیا , ازمیر ( فوچا ) در مسیر راه آبی اروپا قرار می گیرد

جاده ابریشم که بعد از قرن 14 م در دوران عثمانی به نقش مهم خود ادامه داده در عصر جدید در نتیجه اکتشافات حیات آن نیز به افول گرائیده است . در قرن 16 و 17 میلادی بعد از آنکه تولید ابریشم در اروپا آغاز شده با خطر از دست دادن اهمیت قدیمی خود روبرو شده است . و زمانی که فعالیتهای دریا نوردی بیشتر شده کاروان ها هم نقش خود را از دست داده و جذابیت محصولات خاور دور هم از بین رفته است . از قرن 19 به بعد از راه ابریشم استفاده نشده است . حکومت سلجوقیان در قرون وسطی امنیت راههای ابریشم را برعهده گرفته سبب انتقال محصولات شرق به غرب گردیده اند و بدینطریق حیات و فعالیت تجاری را زنده و فعال نگهداشته و موجب غنی شدن حکومت نیز شده اند .

زیرا تجارت آناتولی در قرون وسطی از فعالیتهائی بوده ک به غنی تر شدن حکومت تأثیر بسزائی داشته است . بدین ترتیب سلجوقیان با کشورهای خارجی قراردادهای تجاری منعقد نموده و در خاک آناتولی به تجار مسیحی مثل تجار مسلمان حق آزادی تجارت داده اند .

و درمسافرتها امنیت آنان را در مقابل راهزنان تأمین نموده اند . سلجوقیان هم چنین برای تشویق تجارت برای اولین بار , سیستم بیمه دولتی را به اجراء گذاشته و در جهت کاهش تعرفه های گمرکی دستورالعملهائی صادر کرده اند .

مراکز تجاری و کاروانسراها از موسساتی هستند که در این دوران وظایف مهمی را بردوش کشیده اند . تصاویر این بناها که تداعی کننده قلعه احداث شده در بیابان در جوار راهها تزئینات غنی سنگی بهمراه طراحی مکانهای توسعه یافته از نظر هنرمعماری نیز بسیار با اهمیت است که نشان دهنده اجرای یک سیاست قوی است . هم در دوران سلجوقی و هم در دوران عثمانی کاروانها از سوی واحدهای نظامی محافظت می شده اند . جان و مال آنان در مدت اقامت در کاروانسراها تحت تأمین قرار می گرفت و دولت برای تأمین این مخارج و هزینه از موسسات خیریه استفاده می نموده است . این مراکز علاوه بر ارائه خدمات یاد شده برای سیاحان و تجار مکانهائی بریا بازاریابی اموال آنان تأمین میکردند . هم چنین این کاروانسراها در هنگام جنگ محل انبار مهمات و ارزاق برای افراد ارتش بودند که در هنگام ضرورت به مکانهای دیگر انتقال می یافتند . بطور کلی این مراکز در فواصل 40-30 کیلومتری احداث میشده اند که افراد پیاده در مدت 10-8 ساعت و با شتر در مدت یکروز به این مکانها می رسیده اند .

 به این بناها و یا مراکزی که در مسیر راه ابریشم از طرف سلجوقیان أناتولی تأسیس میشده اند اگر از طرف حکام دولتی و یا افراد خیر ساخته میشده مراکز تجاری و یا خان گفته می شد و اگر چنانچه بدستور پادشاه ساخته میشده سلطان خان می گفته اند . این ساختمانها به علت امنیتی بسیار با استحکام با دیوارهای ضخیم ساخته می شده است . در داخل این کاروانسراء اطاق های مخصوص برای خوابیدن مسافران , اصطبل هائی برای اسب و شتر وغیره , و بخشهائی برای گذاشتن اشیاء و اموالشان هم چنین محل استحمام , مسجد , آبخوری یا چشمه , نعلبندی , دکتر , دامپزشک , ارابه و کالسکه و غیره وجود داشته که به اعضای کروانها خدمات رسانی میکرده اند . در این مراکز تجاری و کاروانسراها مسافران بدون توجه به دین , زبان و نژادشان سه روز می توانستند اقامت داشته باشند در این مکان مریضها مداوا میشدند در هر روز 2 وعده غذ به آنها داده می شود , احتیاجات استحمامشان برآورده میشد علوفه لازم به حیواناتشان داده میشد و در این مدت سه روز هیچ هزینه ای از مسافران دریافت نمی گردید و تمامی هزینه های آنان از طرف اوقاف تأمین میگردیده است . چگونگی فعالیت درآمد , هزینه و سایر کارهای این اوقاف کاملا" مشخص بوده و نتیجه تحقیقات انجام شده نشان می دهد که در آناتولی نزدیک به دویست مرکز تجاری و کاروانسرای بوده است .

کاروانسراها و مراکز تجاری مهم در جاده ابریشم


ساری هان ( ساروهان ) : این مرکز تجاری در مسیر راه آوانوس - اورگوپ قرار داشته و فاصله آن تانوشهیر 25 کیلومتر و به آوانوس 6 کیلومتر بوده است . ساری خان که یک اثر سلجوقی است احتمالا" در سال 1238 م ساخته شده است . طرح بنا که شبیه طرحهای کلاسیک خان سلطان را داشته دارای حیاط مربع شکل و بخش تابستانی و نیز بخش زمستانی آن مستطیل شکل و سرپوشیده بوده است .

خان ( مرکز تجاری ) آغزی کارا : در مسیر راه آکسارای – نوشهیر قرار داشته و فاصله اش تا آکسارای 17 کیلومتر بوده و یکی از مهمترین مرکز تجاری آناتولی محسوب میشده است . این بنا یک اثر سلجوقی است که به آن کاروانسرای مسعود نیز گفته شده است از نوشته های درونی , بیرونی و درهای اصلی آن چنین برمی آید که این بنا در بین تاریخهای 1236-123 ساخته شده است . در اصلی فوق العاده زیبا , محرابیه و شکل هندسی بعضی از قسمتهای داخلی و تزئینات بسیار قشنگ آن هر انسان را متأثر می سازد و نشاندهنده تمامی خصوصیات تزئینات سنگی دوران سلجوقی است.

سلطان خان : این مرکز تجاری در مسیر راه آکسارای - قونیه قرار دارد فاصله اش تا آکسارای حدود 42 کیلومتر و بعلت اینکه در روستائی به همین نام قرار داشته نام سلطان خان را بخود گرفته است . در سال 1229 میلادی بدستور سلطان سلجوقی علاء الدین کیقباد اول ساخته شده است . مساحت بخشهای باز و سر پوشیده این بنا حدودا" 4990 متر مربع می باشد . به همین جهت بزرگترین کاروانسرای سلجوقی در آناتولی است . با داشتن در اصلی مرمری شکل و دیوارهای بسیار ضخیم اش یادآور یک قلعه بسیار معظم می باشد . در اصلی و شکل هندسی مسجد آن یکی از نمونه های بسیار زیبای هنر تزئینات سنگی سلجوقی بشمار میرود .

خان ( مرکز تجاری ) زازادین : فاصله این بنا تا قونیه 22 کیلومتر است . در مسیر راه آکسارای قرنیه و در نزدیکی روستای تومک قرار دارد به این مرکز سعادالدین کوپک نیز گفته شده است زازادین خان در بین سالهای 1236 –1335 میلادی ساخته شده است . در اصلی بخش باز که در جبهه جنوبی و نزدیک بخش سرپوشیده قرار دارد با سنگهای سفید و قهوه ای رنگ ساخته شده است . در ساخت جبهه جنوبی هم چنین به مقدار زیاد از سنگ استفاده شده است . مسجد این مرکز دارای تزئینات سنگی است و بوسیله پلکانی که متصل به دیوار است به مسجد راه دارد .

مرکز تجاری قزل اورن : در مسیر جاده قرنیه - بی شهیر و در 41 کیلومتری قرنیه قرار دارد . و در تاریخ 1207-1206 م بدستور سلطان سلجوقی غیاث الدین کیخسرو اول ساخته شده است .

مرکز تجاری ارتوکوش : در مسیر راه بی شهیر - اییردیر و در منطقه یشیل کوی از توابع شهرستان گلن دوست ساخته شده از نوشته های روی در بخش سرپوشیده چنین بر می آید که این بنا در تاریخ 1233 ساخته شده است .

سوسوزخان : در 2 کیلومتری مسیر راه بوردور - آنتالیا و در داخل روستای سوسوز از توابع شهرستان بوجاک قرار دارد . احتمال میرود این مرکز تجاری در دوران سلطنت غیاث الدین کیخسرو دوم در بین سالهای 1246 –1237 م ساخته شده است . در اصلی آن بسیار دیدنی است. تصاویر ملک و اژدرها در دو طرف ورودی آن جالب توجه است .

مرکز تجاری کرک گوز : در یک کیلومتری مسیرراه بوردور – آنتالیا و در 30 کیلومتری شهر آنتالیا واقع شده است , با توجه به نوشته های روی در اصلی بخش باز چنین بر می آید که این مرکز تجاری بدستور غیاث الدین کیخسرو دوم و در بین سالهای 1246-1236 م ساخته شده است .

مرکز تجاری آلارا : در 8 کیلومتری مسیر راه آنتالیا- آلانیا و در 115 کیلومتری آنتالیا در نزدیکی قلعه ای با وظایف استراتژیک و مشرف بر راههای دریای مدیترانه قرار دارد . این مرکز بدستور سلطان علاء الدین کیقباد و در بین سالهای 1230-1229 ساخته شده است .

مسجد حونات خاتون : این مسجد در مرکز شهر قیصریه قرار دارد و بخشی از مجموعه ایست که بدستور ماه پری خاتون همسر علاءالدین ممیقباد در سال 1238 م ساخته شد گنبد و مناره این مسجد بعدا" ساخته شده است . در های اصلی آن که در سمت شمال و غرب قرار دارد نمونه زیبائی ازکنده کاری سنگی دوران سلجوقی است . منبر چوبی آن اورژینال می باشد .

موزه پزشکی گوهر نصیبه سلطان : این بنا در شهر قیصریه در داخل پارک معمار صنعان قرار دارد مدرسه و شفائیه قیاسیه بنا به وصیت گوهر نصیبه سلطان خواهر سلطان سلجوقی غیاث الدین کیخسرو اول و بدستور او در قرن 13 میلادی ساخته شده است و اولین مدرسه تطبیقی طب دنیاست .

عمارت گوپ گوپ اوغلو : این بنا که در مرکز شهر قیصریه قرار دارد نمونه زیبائی ازمعماری قرن هیجدهم می باشد . این بنا هنگام ساخت اولیه اش دارای یک طبقه بوده که بعدها دو طبقه دیگر به آن اضافه شده است

موزه روباز زلوه : این مکان در 5 کیلومتری شهر آوانوس قرار دارد و از سه بخش تشکیل شده است . در دوران ایکونوک لاستیک صومعه و کلیساهائی در آنجا ساخته شده و بدینصورت بحالت مکان دینی در آمده است . در روستائی که در زلوه قرار دارد تا سال 1952 محل زندگی و اسکان بوده که بعدها این روستابه سه کیلومتری خویش انتقال داده شده و بدین ترتیب زلوه بحالت یک موزه روباز در آمده است .

موزه روباز گوره مه : این مکان در 13 کیلومتری نوشهیر و در 5/1 کیلومتری روستای گوره مه قرار دارد . در کنار این موزه یاد شده در دورانهای مختلف علاوه بر ساخت کلیسا , صومعه و مطبخ و نهارخوری هم دیده می شود .

شهر زیرزمینی درین کویو : برروی مسیر جاده نوشهیر - ینده و در 30 کیلومتری نوشهیر قرار دارد . از طرف مسیحیان اولیه با هدف پناهندگی و یا برای پناهندگان ساخته شده است در این شهر زیرزمینی کلیسائی شبیه صلیب , سالن کنفرانس , جای غسل تعمیه , پنجره های تهویه , , انبار , وتنور دیده می شود . در حال حاضر هشت طبقه آن در معرض نمایش عموم قرار دارد مساحت شهر درین کویر 5/2 کیلومتر مربع می باشد و احتمالا" بزرگترین شهر زیرزمینی منطقه می باشد .

دره ایح لارا ( Peristrama ) : این دره در نتیجه تغییرات بوجود آمده در روی زمین و در دوران سوم زمین شناسی بوسیله تشکیل طبقات مذاب که از کوه آتشفشانی حسن داغی بر اثر فوران مذاب تشکیل و بعدها با دادن تغییر ماهیت بصورت تنگه گود , باریک و پیچ دار بوجود آمده است . از درزهای دیوارهای بلند این دره رودخانه ملندیز با خصوصیات آبگرم معدنی تشکیل شده که بعد از میلیونها سال طول این دره 14 کیلومتر و ارتفاع آن در جاده های مختلف 110 متر بوده است . این دره از روستای یشبل یورد شروع شده و در روستای سلیمه بپایان می رسد . دره مزبور در کنار طبیعت زیبایش از نظر تاریخی هم بسیار با اهمیت است . در دوران اولیه مسیحیت یکی از پناهگاهای امن کاپادوکیا محسوب میشد . ناگفته نماند کلیساهائی در این منطقه ساخته شده است ک احتمال می رود نقاشیها و تزئینات آنها مربوط به قرون 13-9 باشد . در نقاشیهای اولیه اثرات شرق در آنها دیده می شود . اما در نقاشیهای کلیساء مربوط به قرون ده و یازده که در روستای بلی یرما متراکم شده سبک بیزانس حاکم بوده است .

پروژه جاده ابریشم


در آناتولی که زمانی مهد تمدنهای مختلف بوده است در بین آثار بسیار زیاد و متنوع معماری که موجودیت خود را از دوران سلجوقیان و عثمانیان تا به امروز حفظ کرده است بی تردید جالبترین آنها مراکز تجاری و کاروانسراهاست .

برای حفاظت از این مراکز در مقابل تخریب طبیعت و دیگر اثرات محیطی که از مهمترین عناصر تشکیل دهنده میراث فرهنگی ماست ایجاد یک تعادل حفاظتی برای استفاده از این آثار مورد توجه می باشد . برای این منظور هدف از زنده نمودن راه ابریشم جهت جلب توریسم مورد بررسی است . در راستای این هدف برای ارائه خدمات به گردشگران و تشکیل نقاط استراحت برای آنان اولویت برای آندسته از تورهای گردشگری است ک در مسیر گذرگاه های جاده ابریشم قرار می گیرند و دراین مورد فعالیتهائی شروع شده است .

دراین رابطه در مرحله اول و در تحقیقات اولیه درجهت شناسائی مراکز تجاری و کاروانسراها در مسیر جاده ابریشم همکاری بین وزارت فرهنگ و جهانگردی و اداره کل اوقاف انجام گرفته و یازده مجموعه کاروانسرا مشخص شده اند و این کاروانسراها از این قرارند :

1- مرکز تجاری ( سلطان خان ) آکسارای – قرن سیزدهم
2- ساروهان ( نوشهیر – اورگوپ ) – قرن سیزدهم
3- شاراپساهان ( آلانیا – قرن سیزدهم )
4- آک هان ( دینزلی – مرکز – قرن سیزدهم )
5- آغزی کاراهان ( آکسارای – قرن سیزدهم )
6- آلاراهان ( آنتالیا – آلانیا – قرن سیزدهم )
7- چاداک هان ( دینزلی – چارداک – قرن سیزدهم )
8- سوسوزهان ( بوردور - بوجاک - قرن سیزدهم )
9- اینجیرهان ( بوردور – بوجاک – قرن سیزدهم )
10- آلای هان ( آکسارای – قرن سیزدهم )
11- سلاحدار مصطفی پاشاهان ( مالاتیا – باتال غازی – قرن شانزدهم )

فعالیتها در جهت تخصیص این آثار تاریخی به سرمایه گذاران درچهارچوب مدل باسازی کن , مدیریت کن و واگذار کن ادامه دارد . پس از بازسازی کاروانسراها در مراحل اول امکانات و خدمات محدود و روزمره در اختیار گردشگران قرار خواهد گرفت که بتدریج توسعه و گسترش خواهد یافت و بدنی ترتیب این آثار ارزشمند که بتدریج در طول تاریخ محکوم به نابودی بود حیات دوباره خواهند یافت و به گردشگران آثار بسیار با ارزش که در هیچ جای دنیا نظیرش پیدا نمی شود ارائه خواهد شد . بدین ترتیب مثل صدها سال گذشته تأثیر مثبتی نیز در اقتصاد کشور خواهد گذاشت . برای اینکه گردشگران بتوانند از این کاروانسراها بازدید بعمل آورند پک پروتکل همکاری در تاریخ 22/2/1993 بین اداره کل اوقاف و وزارت فرهنگ و گردشگری به امضاء رسیده است . با توجه به پروتکل یاد شده این آثار باستانی یعنی مراکز تجاری و کاروانسراها که از طرف اداره کل اوقاف اداره می شود از جانب این اداره کل با در نظر گرفتن قانون مناقصه حکومتی به شماره 2886 با همکاری وزارت فرهنگ و جهانگردی در چهارچوب مدل بازسازی کن مدیریت کن و واگذارکن به گردشگران ارائه خواهد شود . بر اساس این پروتکل پروژه های سرمایه گذاری از طرف وزارت فرهنگ تأیید خواهد شد و از این وزارتخانه گواهی سرمایه گذاری گردشگری اخذ خواهند کرد.

در این رابطه بخش توریسم در بین دیگر بخشهای سرمایه گذار در اولویت خواهند بود . سرمایه گذاری گردشگری که با بازسازی آثار قدیمی صورت خواهد گرفت در میان سرمایه گذاری گردشگری با تور در اولویت قرار خواهد گرفت . سرمایه گذاریهائی که در این چهارچوب قرار می گیرند همه ساله در چهارچوب تصمیمات حمایتی از تشویق ویژه ای برخوردار خواهند شد . برای مورد استفاده قرار گرفتن این آثار در صورتیکه از وزارت فرهنگ و جهانگردی گواهی سرمایه گذاری جهت توریسم اخذ شود از تمامی تدابیر تشویقی استفاده خواهند کرد .

بعد از اتمام بازسازی یعنی در مرحله اداره و مدیریت می بایست از این وزارتخانه گواهی اشتغال در بخش توریسم اخذ گردد .

 

+ نوشته شده در  شنبه هفتم فروردین 1389ساعت 22:36  توسط ساناز |